Van forens naar stadsnomade

Wat krijg je als je ‘het nieuwe werken’ koppelt aan maatschappelijke inzet? Dan ontstaat PLUG de dag, een netwerk van zo’n 400 professionals in Amsterdam. Elke woensdag strijken 10 tot 15 van hen in een wisselende samenstelling neer op een sociaal-maatschappelijke plek in de stad. Daar zetten ze hun kennis en netwerkkracht in voor de goede zaak. Het zijn ambtenaren, adviseurs, architecten, tuiniers, theatermakers, tandartsen. Een zwerm frisdenkers die inmiddels op zo’n 27 verschillende plekken in de stad heeft ingeplugd.

Op deze RollingStone bijeenkomst komen we met bijna net zo’n divers gezelschap bij elkaar in de voormalige school De Wissel in De Baarsjes in Amsterdam: één van de PLUG de dag-plaatsen. 20 mensen die allemaal op hun eigen manier in het dagelijkse leven verschil maken. Die mensen, kennis en ideeën met elkaar verbinden en netwerken bouwen. Lokaal en landelijk, via Kracht in NL, bij ministeries, via het Idealenkompas.nl, de kerk, bij opdrachtgevers of hun eigen werkgever.

Voor deze middag zijn wij als RollingStone-deelnemers gepromoveerd tot instantpluggers. In de gymzaal van de voormalige school ‘De Wissel’, tussen de klimtouwen, vertellen doorgewinterde Pluggers en een aantal PLUG-fans over hun lol in PLUG. Ook krijgen we een paar vragen voorgelegd die de Pluggers bezighouden:
* Hoe kun je het succes van zo’n netwerk beter laten zien? Al die waardevolle onverwachte uitkomsten, de mooie vondsten die je niet zocht maar gewoon vond, de ontmoetingen die tot onvermoede initiatieven leidden, waar niemand om vroeg maar waar iedereen blij mee is. Kun je dat allemaal vangen in een succesladder, een trackrecord? En zo ja, moet je dat ook willen als netwerk?

* Moet je het PLUG-concept beschermen? Sturing blijven geven als er PLUG’jes in andere steden ontstaan, lijnen uitzetten? Of kan het ook zonder, kun je je eigen ankers loslaten en iedereen die dat wil, aanmoedigen om vooral te gaan pluggen? In je eigen stad, op je eigen manier, vanuit je eigen dynamiek?
Maar eerst: wat is het verhaal van PLUG?

Plug ontstond ruim 2,5 jaar jaar geleden op een blauwe maandag in de trein van Amsterdam naar Den Haag. Martine de Jong bedacht dat veel professionals zich een slag in de rondte forensen, terwijl er zoveel mooie plekken leeg staan en de stad zoveel moois te bieden heeft. Samen met twee netwerkcollega’s is ze gewoon begonnen: iedere woensdag ‘plugden’ ze ergens in de stad hun laptops in en brachten ze andere pluggers bijeen om samen te werken. Om deze vorm van ‘het nieuwe werken’ meer maatschappelijke kleur te geven, ontstond al snel het idee om als ‘consultants in residence’ aan de slag te gaan.
* Ze klopten als eerste aan bij DVVA, een voetbalvereniging in Watergraafsmeer
* Ze werkten daar 4 woensdagen achter elkaar….
* In ruil voor onderdak dachten ze in de lunchtijd mee over een vraag waar hun host mee zat.
Et voilà, PLUG de dag was geboren: maatschappelijk betrokken <em>consultants in residence</em>.

De enige brandstoffen die PLUG nodig heeft om ergens te kunnen landen zijn: wifi, water, stroom en natuurlijk ….een vraag. Iedere week verschijnt er een blog met de ervaringen van een plugger. Ook nodigt PLUG plekeigenaren uit om een blog te schrijven. Na 27 plekken liggen er nu 71 verhalen.

De meeste vragen die aan PLUG gesteld worden, hebben te maken met bestaansrecht, marketing, kruisbestuiving, interactie en financiële kwesties. De vragen worden behalve op de woensdagen ook via de social media en netwerkpartners van PLUG de wereld in gestuurd. De pluggers leggen handige links met andere initiatieven en hulpbronnen en natuurlijk met de kennis, passies en creativiteit van alle 400 deelnemers aan PLUG de dag.

Vinden wat je niet zoekt. Dat is het succes van PLUG

“Alice: This is impossible.
The Mad Hatter: Only if you believe it is.
The Cheshire Cat: You just go where your high-top sneakers sneak, and don’t forget to use your head.”
Alice in Wonderland

Wat brengt PLUG de pluggers?
‘Het leuke is dat je zomaar ergens binnenkomt, op de meest gekke, bijzondere, besloten plekken in de stad.’ ‘Je vindt dingen die je niet zocht, heel verrassend.’ ‘Je voegt als plugger iets toe, wat mensen verder helpt.’ ‘Je kijkt anders tegen de stad aan als je plugt.’ ‘Ik krijg er energie van en nieuwe ideeën; het werken aan inspirerende opgaven verbindt.’ ‘Ik kijk elke keer opnieuw over mijn eigen tafel heen.’ En wat brengt PLUG de plekeigenaren?
‘PLUG helpt je op weg met sensemaking: welke waarde voeg je toe als initiatief, als plek?’ ‘PLUG wordt gedreven door actie, zonder plan van aanpak. Heerlijk verfrissend!’ ‘Bij het zoeken naar praktische antwoorden gaat PLUG over grenzen heen.’ ‘Het gaat met PLUG zo onbevangen. Er zit bijna geen belang achter.’

Wat maakt PLUG tot PLUG?
PLUG werkt wel organisch, maar ook heel gestructureerd. In de loop van de 27 plekken is er een soort PLUG-stijl ontstaan. Elke PLUG bijeenkomst kent een basisstructuur met een hele informele sfeer.
* PLUG strijkt eigenlijk nooit neer bij een fancy hot place. Een PLUG-plek kan wel zo worden, maar als PLUG er komt, valt er altijd het nodige aan te ontwikkelen. Of zoals Ronald van Warmerdam, één van de plekeigenaren zegt, het gaat dan om ‘talking construction into being’.

* De pluggers vliegen niet zomaar in voor de lunch. Door de hele dag op de plek te zitten werken, krijgen ze de locatie in de vingers, leren ze die aan te voelen, te ruiken en te duiden. Dat helpt de pluggers om een ‘doorleefd’ advies te geven, om van binnenuit mee te denken.

* ‘Na vier keer wegwezen!’ Pluggers hebben ervaren dat ze zich na vier keer teveel op hun gemak voelen en daardoor hun frisse blik kwijtraken.

* Onvoorspelbaarheid is de kracht van PLUG, serendipiteit de basis voor haar werk. Je weet niet welke pluggers er komen op die dag. Je weet niet wat er verder in het gebouw gebeurt. Je gaat gewoon zitten werken, lunchen en inpluggen op wat er nodig is.

* Hoe gekker de plek, hoe meer behelpen, des te beter de samenwerking. Alle gebruikelijke rituelen vallen dan af. Vaak zitten de pluggers hutjemutje, zwetend met weinig bewegingsvrijheid te werken. En hun vrolijke commentaar daarop: ‘Hoe meer zweet, hoe meer zintuigen je inzet, hoe meer interactiviteit en creativiteit ontstaat.’

* PLUG is plaats- en tijdafhankelijk en voegt zich naar de plek. Het hoeft niet duur en chique. Samen ergens aan werken kan heel goed met gewone koekjes, gewone koffie en thee, gewone stoelen en tafels, heel basic. Elke keer gaat er een tafelkleed mee, als symbool voor oude waarden, zoals het overleg aan de keukentafel.

Hoe geef je het onverwachte een waarde? 

Hoe kun je de meerwaarde, het succes van PLUG laten zien? In een netwerk weet je vaak niet wat je gaat bereiken. Hoe kun je dan aan anderen uitleggen waarom juist deze manier van werken zo succesvol is? Je weet natuurlijk wel wat de PLUG-plek er aan gehad heeft dat PLUG langs is geweest. Maar dat zijn vaak de zijwegen die zijn ontstaan, het duwtje, de kleine dingen, de zachte waarden. Niet de Grote Verhalen en Resultaten. En als je aan je werkgever en collega’s vertelt dat het resultaat bestond uit ‘blije gezichten en een boost aan creatieve energie’, wordt daar vaak op gereageerd met glazige blikken en de vraag naar een trackrecord.

Hoe maak je succes inzichtelijk? Niet alleen met een lijst met wapenfeiten, daar zijn de RollingStone-deelnemers het over eens. Twee dingen worden genoemd als houvast.
Ten eerste kun je het eigenlijk niet over HET succes van een PLUG-bezoek hebben. Wat PLUG bewerkstelligt gaat verder dan succes. Of zoals Flaubert al zei: ‘Succes is een nevenverschijnsel dat geen doel mag worden.’
Door PLUG gebeurt er altijd wat met een plek. De vraag welke waarde PLUG toevoegt, is veel plugiaanser dan de vraag welk succes PLUG heeft. En de waarde kun je het beste per shareholder in beeld brengen. Tenslotte is het hele PLUG-werk ook geen blauwdruk.

Ten tweede helpt het als mensen meedoen, zodat ze het zelf kunnen ervaren. En het handige is dat dat bij plug ook gewoon kan: meedoen. Een alternatief is het vertellen van verhalen en dat doet PLUG al uitgebreid, alleen nog heel veel met letters. PLUG-filmpjes kunnen een volgende stap zijn. Zeker als PLUG de ambitie heeft om haar manier van werken breder te promoten om nog meer beweging in de stad te krijgen en de zwerm nog groter te maken.

Initiatief zoekt nemer (Loesje)
De andere vraag van PLUG aan de RollingStone-deelnemers was welke ruimte nieuwe PLUG-groepen in andere steden kunnen krijgen om op hun eigen manier te pluggen. Iedereen is het erover eens dat er ruimte moet zijn voor verandering van vorm. En ook dat de PLUG-founders niet bang hoeven te zijn dat PLUG onherkenbaar wordt en de oorspronkelijke energie verandert in iets… tja, bedenk het maar. PLUG moet zich in andere steden gewoon kunnen voegen naar de plaats, de energie en de drive van de mensen en plekken daar.

Het advies van de RollingStone deelnemers is dan ook: laat 1000 Pluggers pluggen! Blijf wel trouw aan je eigen identiteit en concept en laat verder ieder zijn eigen variant op het thema ontwikkelen. Powered by PLUG de dag!

De moraal van deze RollingStone? 
We pluggen in Nederland veel te weinig, was een van de conclusie van deze middag. Dus: ga meer pluggen als ambtenaar, adviseur, architect et cetera. Verbind het nieuwe werken met maatschappelijke inzet. Kijk af bij @PLUGdedag! Of doe gewoon mee: www.plugdedag.nl @plugdedag of via de PLUG-LinkedIn-groep

Maar ook: vergeet niet wat voor jou ‘sensemaking’ is, de reden waarom jij ’s ochtends je bed uit komt. Heel handig als je echt vanuit je kracht mee wilt doen in de ‘energieke samenleving’.

Eigenlijk best veel moraal voor zo’n Alice in Wonderland-RollingStone… Maar ach, de instant pluggers van 6 maart weten dat natuurlijk al lang. En ze maken daar toch al elke dag werk van, dat weet ik zeker.

Bedankt, alle 6-maart-pluggers voor jullie inspiratie en dit kijkje in jullie keuken. En ook dank aan meJane.nl voor de foto’s van deze RollingStone!

Birgit Oelkers
oelkers@planenaanpak.nl
deelnemer en matchmaker RollingStones